Innlegg

Skuletannlegen

Bilde
- Det har kome innkalling frå tannlegen! Læraren braut stilla ein vanleg mandagsmorgon, der du sat og tenkte på alt og ingen ting, glad for helga som hadde vore. - Det blir 4 kvar gong( eller var det 6?), og dei fyrste på lista er Kari, Britt,  Kjersti og Ola. Bang! Kvardagen var bekmørk, hjarta dunka og du såg for deg senario fortalt frå andre elevar, om denne inkvisjonens etterfølgjar: skuletannlegen.
Dette var i  midten av 50-åra, og tiltaka for å betre barna si hele var i sin spede begynnelse. Kommunen betalte for tannlækjar til borna, for å unngå at så mange fekk gebiss så altfor tidleg.  Men truleg betalte dei ikkje så altfor mykje, for det gjekk rykter blant oss ungane om ein sur, sadistisk halvfull mann som hang på boret for å gjera pina større.
Tidleg opp om morgonen, og bleike om nebbet tok vi rutebåten til bydn for å underkaste oss terrorregimet. Han held til i Strandgata, i andre etasje. Det var heis, og nedslitte trapper, og eit venteværelse i mørke brune nyansar, gamle…

Sparing i Hamre og Åsane Sparebank

Bilde
Etter krigen dreiv vi og sparde.Dei vaksne sparde i premieobligasjonar, der ein betalte inn eit beløp, og så kunne dei som var med trekjast ut til å vinne premie. Obligasjonen vart tilslutt innfridd med innbetalt beløp, uansett. Vi ungane sparde og. Det var ein del av oppdraginga, det. Skulle du få noko, måtte du spare. Større ting, som sykkel og ski, sparde vi delvis til sjøl, og så la foreldra til resten. Men du var ekstra stolt både når du tok pengar ut av banken, og når du var med å betale!
 Vi hadde sparebørser, og nedpå dei forsvant 5- ørar og 10-ørar, 50-øringar og kronestykke, når det baud seg slik. Når slekt kom på besøk, hende det vi fekk ein 50-øre eller ei krone til å leggje på børsa. Ho vart rista, og sett på plass. Av og til tok du henne ned , og kjende på tyngda. Burde ho tømmast snart? Alf Prøysen bidrog til å fylle på børsa, kvar gong han song:" Å du gode sparegrisen min, nå skal du få ettøringen din" . Me sprang til mor, og ho gav oss  øre til å sleppe gje…

Riksveg 1.

Bilde
I dag tek det ikkje lang tid frå Leiknes og til Bergen. Mange arbeider der, går på skule, eller handlar mykje av varene sine der.Iløpet av vel ein halv time er du der. breie vegar, bruer og tunellar bitt saman Nordhordland, Bergen og øysamfunna ut med havet. Turar som tok ein dag eller dagar, er no unnagjort på nokre timar.
I min barndom var fjorden riksveg, og skulle du nokon stad, tok du båt, du rodde, bruka motorbåt eller tok dampen. Hamre kommune låg på begge sider av fjorden, og det same gjorde Hosanger.
Kommunesentret låg i Valestrand, og der budde lækjaren. Flatøy tilhøyrde den gongen Hamre.
For oss nordom fjorden var det vanskeleg å nå kommuneadministrasjonen i Valestrand., så dei hadde kontordagar på nordsida, fortrinnsvis på Eikanger. Lækjaren hadde kontordag både på Leiknes, Hjelmås og Eikanger, seinare berre dei to siste.
Brua over Leiknesvågen kom i 1949, og fyrst då kunne det koma bilar til Leiknes, og folk frå bygda kunne reise til Hjelmås, Eikanger, Lindås og Seim ell…

Ål til dei fine

Bilde
Las på nettet i dag at Ole Magnus Leiknes skulle hjelpe til med å forske på ål i Osterfjorden.
Då kom eg til å hugse på far hans, han Martin, som og var ålefiskar. Han budde på Flossvika, og dei første åra vi budde der, selde han og ho Aslaug bringebær og egg, og vi var kundar. Eg trur dei selde på torget også.
Martin var yrkesfiskar, og vi fekk og kjøpte fisk der. Men ikkje ål. Den var skummel og eksotisk, og nok rekna for andre ganar enn våre. Han drog ut tidleg på morgonen, var vekke av og til om natta, og fiska vel i heile Osterfjorden og kringliggjande fjordar. Snekka hans låg i vika nedanfor småbruket på Flossvika, og vi såg dei vel helst når vi var og bada attmed nausta, og  dei gjorde opp garn eller eigna.


Martin selde ål til byen. stundom leverte han vel på mottaket sjøl, eller sende ål med rutebåten, men  og eg hugsar far henta trekassar med Opel Blitz på Tangen like før han skulle til byen, og tok dei med. Trekassane hadde hol, og eg hugsar eg såg halane til ålen bukte seg…

Pirqueprøve og helsekontroll

Bilde
Vi dreiv og øste kvarandre opp - Det gjer ikkje vondt, - Jau, det gjer det! Vi skulle ta pirquetprøve, påbudt med lov for alle skulebarn. Tuberkulosen, som hadde herja i mellomkrigstida var på hell, men alle skuleungar skulle framleis ha dei to rispa i venstre arm , for å sjå om ein hadde smitte eller ikkje. Ein skrapte 1 cm lange streker  i huda på underarmen, og tuberkulin (et ekstrakt fra tuberkelbakterien) vart  dryppa på. Prøven vart lest av etter 48 timer. Då vart rispa målt med linjal, og var dei mindre enn 4cm, var prøven negativ, og du var tuberkulosefri. Nokre av gutungane tøffa seg, og prøvde å få merkene større, men dei lukkast ikkje. Me jentene okka oss: - At dei torde! Det kunne jo vera farleg!

Då eg var 12-13, tok me BCGvaksine, som og var påbode med lov. Det var rekna som litt fårleg, og me vart instruerte om at ein kunne få biverknader av sprøyta, som feber, hovudverk og kvalme. Å ta sprøyte var ikkje kvardagskost, så me fortalde kvarandre skrekkhistorier om storle…

Søndagsskole

Bilde
Vi hadde to sundagsskular i bygda. Den eine var i øvre bedhuset, som indremisjonen eigde, og den andre var i nedre bedehuset, som pinsevennene hadde. Dei fordelte søndagane seg i mellom, så ein sundag var det skule i øvre bedehuset, neste i nedre.
Å gå på søndagsskule var nesten obligatorisk, og etter kvart som søsken vart 3-4 år, var dei med. Når frukosten var fortært,  var det på med yttertøyet, og oppover mot bedehuset. Vi venta til det vart opplåst, og så var det inn i veslesalen. 7-8 benker, dei fleste med ryggstø, stod vent mot ein talarstol. Det stod vel eit orgel der, men elles var det ikkje bilete på veggen, så vidt eg hugsar. Me hadde to lærarar, begge bønder., så det hende dei var seine, om dei hadde kyr som kalva eller sauer som flaug ut- Men ingen av oss hadde klokke, så vi venta til dei kom.

Vi brukte Barnesangboken, og einkvar song med sitt nebb. Ein av lærarane innleia, vi song, og den andre hadde hovedtalen. Jesus som den gode hyrden var eit hovudtema, og eg trur den…

Dei i Myrane.

Bilde
Mellom Leiknesgardane og Øvstegarden låg Midtgård, eller Miggarden, som me sa, 3 små bruk med nokre kuer, sau , gris, høner og hest på kvar gard.
 Myrane var ein av desse gardane, og der budde 3 ugifte sysken, som saman stellte den delvis flate, men likevel forholdsvis tungdrivne garden. På folkemunne vart dei ofte omtala som: - Dei i Myrane.
Myrane eigde Lona, myrområdet der den vesle bekken rann stilt, der det var oter og selsnepe, og ei lita steinbru over bekken. Dei hadde Myraåsen der du fann kusymre, den vesle gule blomen som på Vestlandet var eit umiskjenneleg våprteikn, og der du kunne sjå vidt utover Dalebygda, Hillesvåg, Hjelmås og Fyllingsnes, og litt av Osterfjorden.  Dessutan var Myramarka deira, med hestevegen mellom Hillesvåg og Dalebygden, og skuleveg for mange av oss.
Fjøset deira var for det meste var av stein, og ofte dreiv dei fjøset når me kom forbi og skulle på skulen. Dei var barnevennlege, og gav seg tid til å snakke med oss når dei tømde opp mjølk eller skulle…